logo-beeld

logo tekst

choose language

SocMed Buttons

Facebook Annindriya Google+ Annindriya Twitter Annindriya Annindriya Youtube kanaal Annindriya Pinterest Nieuwsbrief

zoeken-nl

tekst-logo phone

logo geurexperts

Ambergris, unieke vondst op Texel

 

Floating Gold – Ambergris – Grijze amber

Het gebeurt niet vaak dat er in Nederland een potvis aanspoelt. En het is helemaal uitzonderlijk dat een potvis 83 kilo grijze amber in zijn ingewanden heeft zitten. Het gebeurde in december 2012 toen een dode potvis aanspoelde op een zandplaat bij Texel.

Medewerkers van Ecomare – het natuurmuseum op Texel, dat onderzoek doet naar de natuur en de dieren van de Waddenzee en de Noordzee – hebben de aangespoelde potvis ontleed en hebben als ware verrassing de ambergris gevonden.

Voor ons als geurexperts was het fantastisch (once in a lifetime experience) dat we Ecomare hebben mogen begeleiden in de analyse en verkoop van deze kostbare vondst. Een zeer bijzondere ervaring, vooral de eerste keer dat we de grote stukken verse amber met witte handschoenen mochten vasthouden en eens uitgebreid konden besnuffelen. 

Hoe ruikt ambergris?

De grijze amber ruikt naar de stal en de zee tegelijk. Het is dirty, dierlijk, lekker viezig, musky, beetje zoutig en zonnig. Het is vooral een heel sterke, lang aanhoudende geur. In de parfumerie noem je dat ook wel een “sillage” =“staying power”=hechting op de huid.

De bijnaam van grijze amber (in het Frans amber gris) is 'floating gold' omdat het veel geld waard is in de parfumindustrie. Het is zeer zeldzaam. In slechts 1 op de 100 potvislichamen wordt het aangetroffen, meestal in kleine hoeveelheden.

Hoe ontstaat ambergris bij potvissen?

De potvis maakt het waarschijnlijk aan om zijn ingewanden te beschermen tegen scherpe onderdelen in zijn voedsel, zoals de snavelbekjes van de inktvis. Gezonde potvissen braken deze inktvisbekjes uit zodra deze in hun eerste maag terechtkomen. Bij sommige potvissen, echter, zit er een lek tussen de 2e en 3e maag waardoor de scherpe inktvisbekjes verder het darmstelsel in komen. Door de irritatie die de scherpe bekjes daar veroorzaken, zet de potvis als reactie hierop een wasachtige substantie af en wordt langzaam groter en groter. Door het diepe duiken komt er ook een grote druk op te staan, waardoor de klompen een zeer vaste compacte structuur krijgen. Dit wordt meestal uitgepoept, blijft dan op zee drijven en versteent onder invloed van zout en zon. Zo kan het aanspoelen op het strand.

Soms, zoals bij deze potvis op Texel, hopen grote hoeveelheden amber zich op in de endeldarm en zorgen zo voor verstoppingen.

Ambergris als parfum bestanddeel

Om de brokstukken in de parfumerie te gebruiken worden ze verpulverd om er een extract of tinctuur van te maken, zodat het in parfums kan worden verwerkt. Het wordt steeds zeldzamer dat een parfumeur dit materiaal gebruikt. Als het al gebruikt wordt, wordt het vaak in combinatie met synthetische amber verbindingen en/of andere akkoorden zoals (synthetische) musk gebruikt.

Door de hoge prijzen van ambergris en de schrikbarende afname van het aantal potvissen zijn er enkele zeer bruikbare synthetische alternatieven voor ambergris ontwikkeld, zoals Ambroxan of Ambrox.

Om een idee te geven van parfums waar een synthetische of echte variant van ambergris in wordt gebruikt kan je ruiken aan:

Christian Dior’s Dune, Serge Lutens’ Ambre Sultan, Huitieme Art’s Ambre Ceruleen en Parfum d’Empire Ambre Russe. Ambroxan in haar volle glorie kun je goed ervaren in Escentric Molecules, Molecule 02 (een parfum dat alleen bestaat uit dit aromachemical).

Meer lezen

Meer weten over potvissen: Ecomare.

Meer lezen kan bijvoorbeeld in het boek van de hand van Christopher Kemp, "Floating Gold" (ISBN 9780226430362).